Aile Danışmanlığı Eğitimi; aile sistemini, çift ve aile ilişkilerini, aile yaşam döngüsünü, iletişim ve çatışma süreçlerini değerlendirebilen; yapılandırılmış danışmanlık görüşmesi yürütebilen; vaka değerlendirmesi ve danışmanlık hedefleri oluşturabilen; etik, mahremiyet ve mesleki sınırlar içinde hareket edebilen bireyler yetiştirmek amacıyla hazırlanmıştır.

Program; temel psikoloji ve gelişim bilgisinden başlayarak aile sistemleri, danışmanlık becerileri, aile danışmanlığı kuramları, çift ve evlilik danışmanlığı, çocuk-ergen ve ebeveynlik, kriz ve travma, ruh sağlığı farkındalığı, boşanma ve yeniden yapılanan aileler, risk değerlendirmesi, mesleki etik, kayıt-raporlama, vaka formülasyonu ve süpervizyona kadar ilerleyen bütüncül bir yapıdadır.

Program toplam 450 saat olarak yapılandırılmıştır:

Eğitimi başarıyla tamamlayan katılımcılara Uluslararası Meslek Enstitüsü tarafından Eğitim Sertifikası, eğitim transkripti ve öğrenci kimlik kartı düzenlenebilir. Sertifika Türkçe ve İngilizce olarak uluslararası kullanıma yönelik hazırlanabilir. Belgenin başka bir ülkede veya kurumda kabulü, ilgili kurum veya ülkenin kendi mevzuat ve kabul şartlarına bağlıdır.

Talep edilmesi, gerekli protokol şartlarının bulunması ve katılımcının ilgili kabul koşullarını sağlaması hâlinde anlaşmalı üniversiteler üzerinden ayrıca üniversite onaylı ve e-Devlet üzerinden sorgulanabilir eğitim sertifikası seçeneği sunulabilir.

Uluslararası Meslek Enstitüsü tarafından düzenlenen eğitim sertifikası tek başına mevzuatta tanımlanan “Aile Danışmanı” unvanını veya özel aile danışma merkezlerinde çalışma yetkisini otomatik olarak kazandırmaz. Mevzuat kapsamında aile danışmanı unvanı açısından sosyal hizmet, psikoloji, sosyoloji, psikolojik danışmanlık ve rehberlik, tıp, hemşirelik veya çocuk gelişimi alanlarından birinde en az dört yıllık lisans mezuniyeti ile yetkili yapı kapsamında tamamlanmış 450 saatlik aile danışmanlığı sertifika programı şartları birlikte değerlendirilir.

Programın mesleki yeterlilik içeriği ayrıca Aile Danışmanı mesleğinin ulusal meslek standardında yer alan danışmanlık hizmetinin yürütülmesi, iş organizasyonu, kayıt, kalite, güvenlik ve mesleki gelişim yeterlilikleri dikkate alınarak yapılandırılmıştır.

2. EĞİTİMİN ADI VE ALANI

Eğitimin Adı: Aile Danışmanlığı Eğitimi
Alanı: Aile Danışmanlığı / Psiko-Sosyal Hizmetler / Aile ve Çift İlişkileri
Eğitim Kurumu: Uluslararası Meslek Enstitüsü

3. EĞİTİMİN GENEL AMACI

Katılımcının aileyi sistemik bir bütün olarak değerlendirmesi; birey, çift ve ailelerle profesyonel iletişim kurması; aile yaşam döngüsünü ve ilişki örüntülerini analiz etmesi; danışmanlık sürecini yapılandırması; danışmanlık hedefleri oluşturması; uygun danışmanlık yaklaşımını seçmesi; aile içi iletişim, çatışma, ebeveynlik, boşanma, kriz ve uyum sorunlarını değerlendirmesi ve gerektiğinde başka uzmanlara yönlendirme yapmasıdır.

4. MESLEK / ÇALIŞMA ALANI TANIMI

Aile danışmanlığı; bireylerin içinde yaşadığı aile sistemini ve ilişkili sosyal çevreyi dikkate alarak çiftlerin ve aile üyelerinin ilişki, iletişim, uyum, ebeveynlik ve yaşam geçişleriyle ilgili sorunlarını değerlendirmeye ve değişim süreçlerini desteklemeye yönelik profesyonel danışmanlık alanıdır.

Aile danışmanı; danışmanlık görüşmesini yapılandırır, aile sistemini ve etkileşim örüntülerini değerlendirir, danışmanlık amaçlarını belirler, uygun danışmanlık yöntemlerinden yararlanır, süreci kayıt altına alır, sonuçları değerlendirir ve kendi yetkinliğini aşan durumlarda gerekli yönlendirmeyi yapar.

5. HEDEF KİTLE VE KİMLER KATILMALI

Mesleki olarak aile danışmanlığı alanında çalışmayı hedefleyen ve mevzuattaki lisans koşullarını karşılayan;

• Psikoloji,

• Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik,

• Sosyal Hizmet,

• Sosyoloji,

• Çocuk Gelişimi,

• Hemşirelik,

• Tıp

alanlarında en az dört yıllık lisans mezunları temel hedef kitledir.

Alan hakkında bilgi ve mesleki gelişim amacıyla farklı mesleklerden kişilerin programa katılımı ayrıca değerlendirilebilir; ancak programa katılmaları kendilerine mevzuat kapsamında aile danışmanı unvanı kazandırmaz.

6. GİRİŞ KOŞULLARI / ÖN KOŞULLAR

Aile danışmanı unvanına yönelik mesleki kullanım hedefleyen katılımcıların ilgili dört yıllık lisans programlarından mezun olması gerekir.

Katılımcının temel iletişim becerilerine, mesleki etik sorumluluk bilincine ve danışmanlık sürecinde kullanılan yazılı kayıtları hazırlayabilecek düzeyde Türkçe kullanım becerisine sahip olması beklenir.

7. İSTİHDAM VE KULLANIM ALANLARI

Mevzuatın öngördüğü eğitim ve mesleki koşulları sağlayan kişiler;

• Aile danışma merkezlerinde,

• Aile ve sosyal hizmet alanındaki kuruluşlarda,

• Aile danışmanlığı hizmeti sunan özel kuruluşlarda,

• İlgili kamu kurum ve birimlerinde,

• Psiko-sosyal destek hizmetlerinde,

• Aile ve ebeveyn danışmanlığı alanındaki kuruluşlarda

mesleki yeterlilik ve yasal yetkileri çerçevesinde görev alabilir.

İşyeri veya özel aile danışma merkezi açılması ayrıca ilgili kuruluş ve ruhsatlandırma mevzuatına tabidir.

8. EĞİTİM SONUNDA KAZANILACAK YETERLİLİKLER

Eğitimi tamamlayan katılımcı;

• Aile danışmanlığının kapsamını ve mesleki sınırlarını açıklar.

• Aileyi sistemik bakış açısıyla değerlendirir.

• Aile yapısını, alt sistemleri, sınırları ve rolleri analiz eder.

• Aile yaşam döngüsü ve geçiş dönemlerini değerlendirir.

• Gelişim dönemlerinin aile ilişkilerine etkisini açıklar.

• İlk görüşmeyi yapılandırır.

• Etkin dinleme, yansıtma, özetleme ve uygun soru tekniklerini kullanır.

• Ailenin başvuru nedenini ve danışmanlık ihtiyacını belirler.

• Genogram ve eko-harita oluşturur.

• Aile ilişkilerindeki tekrar eden örüntüleri belirler.

• Vaka formülasyonu hazırlar.

• Ölçülebilir danışmanlık hedefleri oluşturur.

• Aile danışmanlığı kuramlarını ayırt eder.

• Vakanın özelliklerine uygun danışmanlık yaklaşımını seçer.

• Çift ilişkisindeki iletişim ve çatışma örüntülerini analiz eder.

• Evlilik öncesi ve evlilik sürecindeki danışmanlık ihtiyaçlarını değerlendirir.

• Ebeveyn tutumlarını ve ebeveyn-çocuk ilişkilerini değerlendirir.

• Çocuk ve ergen gelişimine ilişkin aile kaynaklı riskleri belirler.

• Kriz, travma, kayıp ve yas durumlarını değerlendirir.

• Aile içi şiddet, ihmal ve istismar belirtilerini ayırt eder.

• Yüksek riskli durumlarda güvenliği önceleyerek uygun yönlendirmeyi yapar.

• Ruhsal bozukluk belirtilerini tanı amacıyla değil, yönlendirme gereksinimini belirlemek amacıyla ayırt eder.

• Bağımlılık sorunlarının aile sistemi üzerindeki etkilerini analiz eder.

• Ayrılık ve boşanmanın aile üyeleri üzerindeki etkilerini değerlendirir.

• Tek ebeveynli ve yeniden yapılanan ailelerin ihtiyaçlarını belirler.

• Kronik hastalık, engellilik ve bakım yükünün aileye etkilerini değerlendirir.

• Danışmanlık oturumlarını yapılandırır.

• Danışmanlık sürecini ve vaka gelişimini raporlaştırır.

• Gizlilik ve bilgilendirilmiş onam kurallarını uygular.

• Mesleki sınırlarını korur.

• Gerektiğinde psikiyatri, psikoloji, sosyal hizmet, hukuk, sağlık veya diğer uzmanlık alanlarına yönlendirme yapar.

• Danışmanlık sürecinin sonucunu değerlendirir.

• Süpervizyon kapsamında kendi mesleki performansını değerlendirir ve geliştirir.

9. EĞİTİM SÜRESİ

Toplam Eğitim Süresi: 450 Saat

• Teorik Eğitim: 300 Saat

• Mesleki Uygulama: 120 Saat

• Süpervizyon: 30 Saat

• Toplam Uygulamalı Bölüm: 150 Saat

Bu dağılım, aile danışmanlığı sertifika eğitimi için öngörülen 300 saat teori ve 150 saat uygulama temel çerçevesiyle uyumludur.

10. EĞİTİM ORTAMI, ARAÇ-GEREÇ, DONANIM VE YAZILIMLAR

Program kapsamında kullanılabilecek temel araçlar;

• Bilgisayar ve ofis yazılımları

• Danışan kayıt ve vaka takip formları

• İlk görüşme ve değerlendirme formları

• Genogram ve eko-harita araçları

• Bilgilendirilmiş onam örnekleri

• Vaka örnekleri

• Görüşme kayıt ve değerlendirme formları

• Danışmanlık planı ve vaka formülasyonu şablonları

• Süpervizyon değerlendirme formları

• Mesleki raporlama ve arşiv araçlarıdır.

11. ÖĞRETİM YÖNTEM VE TEKNİKLERİ

Program içeriğinde mesleki bilgi aktarımı, vaka analizi, görüşme çözümlemesi, danışmanlık senaryoları, vaka formülasyonu, rol çalışmaları, problem çözme, mesleki karar verme, raporlama ve süpervizyon değerlendirmeleri kullanılabilir.

Programın sunuluş biçimi kurumun eğitim modeline göre belirlenir.

12. ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME

Katılımcının başarısı;

• Mesleki bilgi değerlendirmeleri,

• Vaka analizleri,

• İlk görüşme değerlendirmesi,

• Aile sistemi analizi,

• Genogram ve eko-harita,

• Vaka formülasyonu,

• Danışmanlık hedeflerinin oluşturulması,

• Müdahale/danışmanlık planı,

• Etik vaka değerlendirmesi,

• Risk ve yönlendirme kararları,

• Vaka kayıt ve raporlama,

• Bütüncül danışmanlık görüşmesi,

• Süpervizyon performansı

üzerinden değerlendirilir.

Bilgi düzeyinin yanında danışmanlık sürecinin yapılandırılması, mesleki sınırların korunması, etik davranış, riskli durumların belirlenmesi ve uygun yönlendirme yapılması temel başarı göstergeleridir.

13. MODÜL VE DERS TABLOSU

Modül	Modül Adı	Teori	Uygulama	Toplam
1	Aile Danışmanlığına Giriş, Etik ve Mesleki Çerçeve	24	6	30
2	Temel Psikoloji ve Gelişim	29	6	35
3	Aile Yapısı, Aile Yaşam Döngüsü ve Sistemik Yaklaşım	30	10	40
4	Temel Danışmanlık, Görüşme ve Değerlendirme Becerileri	27	18	45
5	Aile Danışmanlığı Kuram ve Yaklaşımları	40	10	50
6	Çift, Evlilik ve İlişki Danışmanlığı	28	12	40
7	Çocuk, Ergen, Ebeveynlik ve Aile	24	11	35
8	Kriz, Travma, Kayıp, Şiddet ve Risk Yönetimi	24	11	35
9	Ruh Sağlığı, Psikopatoloji Farkındalığı ve Yönlendirme	20	10	30
10	Ayrılık, Boşanma ve Yeniden Yapılanan Aileler	17	8	25
11	Özel Aile Durumları ve Güncel Aile Sorunları	14	6	20
12	Kayıt, Raporlama, Gizlilik ve Mesleki Kalite	10	5	15
13	Bütüncül Vaka Formülasyonu ve Danışmanlık Süreci	13	7	20
14	Süpervizyon ve Vaka Değerlendirmesi	–	30	30
TOPLAM		300	150	450

14. MODÜLLER VE AYRINTILI DERS İÇERİKLERİ

MODÜL 1 – AİLE DANIŞMANLIĞINA GİRİŞ, ETİK VE MESLEKİ ÇERÇEVE

Süre: 30 Saat

Modül Amacı: Aile danışmanlığı mesleğinin kapsamını, etik ilkelerini, hukuki sınırlarını ve danışmanlık hizmetinin temel işleyişini kavratmak.

Ders 1: Aile Danışmanlığının Temelleri – 6 Saat

Aile danışmanlığının tanımı, amacı, gelişimi, koruyucu ve geliştirici işlevleri, bireysel danışmanlık ile aile danışmanlığının ayrıldığı noktalar ve aile danışmanının temel mesleki rolleri.

Ders 2: Mesleki Etik ve Danışan Hakları – 8 Saat

Etik ilkeler, danışanın yararı, zarar vermeme, tarafsızlık, ayrımcılıktan kaçınma, gizlilik, bilgilendirilmiş onam, mesleki sınırlar ve çoklu ilişkilerin yönetimi.

Ders 3: Mesleki Mevzuat ve Hukuki Sınırlar – 8 Saat

Aile danışmanlığı hizmetinin hukuki çerçevesi, çocuk ve aileye ilişkin temel hukuki kavramlar, danışmanın yetki sınırları, uzman yönlendirmesi ve hukuki arabuluculuk ile aile danışmanlığının ayrımı.

Ders 4: İş Organizasyonu ve Mesleki Sorumluluk – 8 Saat

Danışmanlık hizmetinin planlanması, kayıt düzeni, danışan dosyası, hizmet sözleşmesi, kalite, güvenlik, mesleki öz bakım ve danışmanın sürekli mesleki gelişimi.

Modül Yeterliliği: Katılımcı aile danışmanlığının görev alanını, etik yükümlülüklerini ve mesleki sınırlarını doğru biçimde ayırt eder.

MODÜL 2 – TEMEL PSİKOLOJİ VE GELİŞİM

Süre: 35 Saat

Modül Amacı: İnsan davranışı ve gelişiminin aile ilişkilerini etkileyen temel psikolojik süreçlerini kavratmak.

Ders 1: Temel Psikoloji – 8 Saat

Davranış, duygu, düşünce, algı, öğrenme, motivasyon, kişilik ve bireysel farklılıkların temel özellikleri.

Ders 2: Gelişim Psikolojisi – 10 Saat

Bebeklik, çocukluk, ergenlik, genç yetişkinlik, yetişkinlik ve yaşlılık dönemlerinin bilişsel, sosyal ve duygusal gelişim özellikleri.

Ders 3: Bağlanma ve Yakın İlişkiler – 7 Saat

Bağlanma süreçleri, güvenli ve güvensiz bağlanma örüntüleri, erken ilişkilerin yetişkin ilişkilerine etkileri.

Ders 4: Yetişkinlik ve Yaşlılık – 5 Saat

Yetişkin yaşam görevleri, orta yaş süreçleri, yaşlanma, kuşaklar arası ilişkiler ve bakım gereksinimleri.

Ders 5: Ruh Sağlığının Temelleri – 5 Saat

Psikolojik iyilik hâli, stres, baş etme, dayanıklılık, uyum ve ruh sağlığını destekleyen temel faktörler.

Modül Yeterliliği: Katılımcı bireyin gelişim dönemlerini değerlendirir ve gelişimsel özelliklerin aile ilişkilerine etkisini açıklar.

MODÜL 3 – AİLE YAPISI, AİLE YAŞAM DÖNGÜSÜ VE SİSTEMİK YAKLAŞIM

Süre: 40 Saat

Modül Amacı: Aileyi bireylerden bağımsız olmayan karşılıklı etkileşim içindeki bir sistem olarak değerlendirme yeterliliği kazandırmak.

Ders 1: Toplumsal Bir Kurum Olarak Aile – 8 Saat

Ailenin toplumsal işlevleri, kültür, değerler, sosyal çevre, ekonomik koşullar ve toplumsal değişimin aileye etkileri.

Ders 2: Aile Yapıları ve Aile İçi Roller – 8 Saat

Çekirdek, geniş, tek ebeveynli ve yeniden yapılanan aileler; eş, ebeveyn, çocuk ve kardeş rolleri; rol çatışmaları.

Ders 3: Aile Yaşam Döngüsü – 10 Saat

Eşleşme, evlilik, çocuk sahibi olma, çocukların gelişimi, evden ayrılma, orta yaş ve yaşlılık dönemleri; geçişler ve gelişimsel krizler.

Ders 4: Sistem Kuramı ve Aile Sistemleri – 10 Saat

Alt sistemler, sınırlar, hiyerarşi, geri bildirim, döngüsel nedensellik, ittifak, koalisyon ve tekrarlayan etkileşim örüntüleri.

Ders 5: Genogram ve Eko-Harita Temelleri – 4 Saat

Aile yapısı, kuşaklar arası ilişkiler ve sosyal destek çevresinin görsel olarak değerlendirilmesi.

Modül Yeterliliği: Katılımcı aile sistemini, aile yaşam döngüsünü ve aile içi ilişki örüntülerini analiz eder.

MODÜL 4 – TEMEL DANIŞMANLIK, GÖRÜŞME VE DEĞERLENDİRME BECERİLERİ

Süre: 45 Saat

Modül Amacı: Profesyonel danışmanlık ilişkisi kurma, ilk görüşmeyi yürütme ve aileyi bütüncül biçimde değerlendirme becerisi kazandırmak.

Ders 1: Danışmanlık İlişkisi – 8 Saat

Terapötik/danışmanlık ilişkisi, güven, empati, kabul, danışmanın duruşu, sınırlar ve profesyonel ilişki.

Ders 2: İlk Görüşme ve Başvuru Değerlendirmesi – 8 Saat

Başvuru nedeninin belirlenmesi, danışmanlık beklentileri, aile üyelerinin sürece katılımı, bilgilendirilmiş onam ve ilk değerlendirme.

Ders 3: Temel Görüşme Becerileri – 9 Saat

Etkin dinleme, açık-kapalı uçlu sorular, yansıtma, özetleme, yeniden çerçeveleme, sessizlik ve geri bildirim.

Ders 4: Aile Değerlendirmesi – 10 Saat

Ailenin güçlü yönleri, sorun alanları, ilişki örüntüleri, kaynakları, sosyal çevresi ve değişime hazırlığının değerlendirilmesi.

Ders 5: Vaka Formülasyonu ve Hedef Belirleme – 10 Saat

Toplanan bilgilerin bütünleştirilmesi, sorunların önceliklendirilmesi, danışmanlık hedeflerinin oluşturulması ve süreç planının hazırlanması.

Modül Yeterliliği: Katılımcı ilk görüşmeyi yapılandırır, aile sistemini değerlendirir ve danışmanlık hedefleri oluşturur.

MODÜL 5 – AİLE DANIŞMANLIĞI KURAM VE YAKLAŞIMLARI

Süre: 50 Saat

Modül Amacı: Temel aile danışmanlığı modellerini ayırt etme ve vaka özelliklerine uygun yaklaşımı seçme becerisi kazandırmak.

Ders 1: Psikodinamik ve Bowen Yaklaşımları – 10 Saat

Kuşaklar arası aktarım, farklılaşma, üçgenler, aile kökeni ve ilişkisel örüntülerin değerlendirilmesi.

Ders 2: Yapısal Aile Danışmanlığı – 10 Saat

Aile yapısı, sınırlar, alt sistemler, hiyerarşi, etkileşimlerin gözlenmesi ve yeniden yapılandırma ilkeleri.

Ders 3: Stratejik ve Yaşantısal Yaklaşımlar – 8 Saat

Problem döngüleri, aile etkileşimi, değişim stratejileri, yaşantısal süreçler ve aile üyelerinin duygusal katılımı.

Ders 4: Bilişsel Davranışçı Aile ve Çift Yaklaşımı – 8 Saat

Düşünce, duygu ve davranış ilişkisi; ilişkiyi etkileyen işlevsiz varsayımlar, iletişim ve problem çözme becerileri.

Ders 5: Çözüm Odaklı ve Öyküsel Yaklaşım – 10 Saat

Kaynak ve istisna odaklı değerlendirme, hedef oluşturma, ölçekleme, problem ile kişinin ayrıştırılması ve alternatif hikâyelerin geliştirilmesi.

Ders 6: Bütüncül ve Kanıta Dayalı Yaklaşım – 4 Saat

Yaklaşımların karşılaştırılması, vaka özelliklerine göre yöntem seçimi, bilimsel kanıtın değerlendirilmesi ve yöntemlerin yetkinlik sınırlarında kullanılması.

Modül Yeterliliği: Katılımcı temel aile danışmanlığı yaklaşımlarını karşılaştırır ve vaka gereksinimine uygun yöntemi seçer.

MODÜL 6 – ÇİFT, EVLİLİK VE İLİŞKİ DANIŞMANLIĞI

Süre: 40 Saat

Modül Amacı: Çift ilişkilerini değerlendirme ve ilişki sorunlarına yönelik yapılandırılmış danışmanlık süreci oluşturma yeterliliği kazandırmak.

Ders 1: Çift İlişkisinin Dinamikleri – 8 Saat

Çift oluşumu, ilişki beklentileri, roller, güç dengesi, bağlılık ve ilişki doyumu.

Ders 2: İletişim ve Çatışma – 8 Saat

İletişim örüntüleri, eleştiri, savunma, geri çekilme, çatışma döngüleri, problem çözme ve uzlaşma becerileri.

Ders 3: Güven, Bağlanma ve Yakınlık – 8 Saat

Duygusal yakınlık, güven sorunları, kıskançlık, bağlılık ve ilişki güvenliğinin değerlendirilmesi.

Ders 4: Evlilik Öncesi Danışmanlık – 6 Saat

Evlilik beklentileri, değerler, roller, ekonomik düzen, ailelerle ilişkiler, çocuk sahibi olma beklentileri ve iletişim.

Ders 5: Çift Vakasının Değerlendirilmesi – 10 Saat

Çiftin başvuru nedeninin analizi, etkileşim döngüsünün belirlenmesi, hedef oluşturma, uygun danışmanlık yaklaşımının seçilmesi.

Modül Yeterliliği: Katılımcı çift ilişkilerindeki temel sorun örüntülerini analiz eder ve danışmanlık hedefleri oluşturur.

MODÜL 7 – ÇOCUK, ERGEN, EBEVEYNLİK VE AİLE

Süre: 35 Saat

Modül Amacı: Çocuk ve ergen gelişimini aile sistemi içinde değerlendirme ve ebeveynlik süreçlerini destekleme yeterliliği kazandırmak.

Ders 1: Çocuk Gelişimi ve Aile – 7 Saat

Çocuğun gelişim gereksinimleri, aile ortamının gelişime etkisi ve yaşa uygun beklentiler.

Ders 2: Ebeveynlik Tutumları – 8 Saat

Ebeveynlik biçimleri, sınır koyma, sorumluluk kazandırma, olumlu disiplin ve ebeveynler arası tutarlılık.

Ders 3: Ergenlik ve Aile – 7 Saat

Kimlik gelişimi, özerklik, akran ilişkileri, sınırlar, aile içi çatışmalar ve iletişim.

Ders 4: Uyum ve Davranış Sorunları – 7 Saat

Davranış değişiklikleri, okul sorunları, aile kaynaklı stres etkenleri ve uzman yönlendirmesi gerektiren durumların ayırt edilmesi.

Ders 5: Özel Gereksinimli Çocuk ve Ailesi – 6 Saat

Özel gereksinim, tanı sonrası aile uyumu, ebeveyn stresi, kardeş ilişkileri ve sosyal destek kaynakları.

Modül Yeterliliği: Katılımcı çocuk ve ergenin ihtiyaçlarını aile sistemi içinde değerlendirir ve ebeveynlik süreçlerini destekleyici danışmanlık hedefleri geliştirir.

MODÜL 8 – KRİZ, TRAVMA, KAYIP, ŞİDDET VE RİSK YÖNETİMİ

Süre: 35 Saat

Modül Amacı: Ailenin güvenliğini etkileyen kriz ve yüksek riskli durumları tanıma ve uygun yönlendirme yeterliliği kazandırmak.

Ders 1: Ailede Kriz – 6 Saat

Kriz kavramı, gelişimsel ve durumsal krizler, aile sisteminin kriz tepkileri ve baş etme kaynakları.

Ders 2: Travma ve Aile – 6 Saat

Travmatik yaşantıların birey ve aile üzerindeki etkileri, travma belirtilerinin fark edilmesi ve danışmanlık sınırları.

Ders 3: Kayıp ve Yas – 5 Saat

Kayıp türleri, yas tepkileri, aile içindeki farklı yas süreçleri ve uyum.

Ders 4: Aile İçi Şiddet ve Güvenlik – 8 Saat

Şiddet türleri, risk göstergeleri, güç ve kontrol dinamikleri, danışmanlıkta güvenliğin önceliği ve uygun kurumlara yönlendirme.

Ders 5: Çocuk İhmali ve İstismarı – 5 Saat

İhmal ve istismar türleri, davranışsal ve çevresel göstergeler, çocuğun korunması ve uzman/kurumsal yönlendirme.

Ders 6: Yüksek Riskli Durumlarda Mesleki Karar – 5 Saat

Acil riskin değerlendirilmesi, güvenlik odaklı yaklaşım, mesleki sınırlar, kayıt ve ilgili hizmetlere yönlendirme.

Modül Yeterliliği: Katılımcı kriz ve güvenlik riski bulunan durumları ayırt eder ve danışanın güvenliğini önceleyen uygun mesleki yönlendirmeyi yapar.

MODÜL 9 – RUH SAĞLIĞI, PSİKOPATOLOJİ FARKINDALIĞI VE YÖNLENDİRME

Süre: 30 Saat

Modül Amacı: Ruh sağlığı sorunlarının aile ilişkilerine etkisini tanıma ve aile danışmanlığının sınırlarını aşan durumlarda uygun yönlendirme yapma becerisi kazandırmak.

Ders 1: Psikopatolojiye Giriş – 10 Saat

Ruhsal belirti, bozukluk ve işlev kaybı kavramları; ruh sağlığı sorunlarının aile sistemi üzerindeki etkileri.

Ders 2: Kaygı, Depresyon ve Duygusal Sorunlar – 6 Saat

Yaygın belirtiler, aile ilişkilerine yansıması ve profesyonel ruh sağlığı değerlendirmesi gerektiren durumlar.

Ders 3: Kendine Zarar ve İntihar Riski Farkındalığı – 4 Saat

Risk belirtilerinin tanınması, acil profesyonel yardım gereksiniminin belirlenmesi ve güvenli yönlendirme.

Ders 4: Bağımlılık ve Aile – 5 Saat

Madde ve davranışsal bağımlılıkların aile ilişkilerine etkileri, eş bağımlılık örüntüleri ve uzman desteğine yönlendirme.

Ders 5: Cinsel Sağlık ve Danışmanlık Sınırları – 5 Saat

Cinsel sağlık kavramları, çift ilişkisine etkiler, mahremiyet, cinsel sorunlarda danışmanın yetkinlik sınırı ve gerektiğinde uzman yönlendirmesi.

Modül Yeterliliği: Katılımcı ruh sağlığı açısından uzman değerlendirmesi gerektiren durumları ayırt eder ve uygun yönlendirmeyi yapar.

MODÜL 10 – AYRILIK, BOŞANMA VE YENİDEN YAPILANAN AİLELER

Süre: 25 Saat

Modül Amacı: Ayrılık ve boşanma sürecinin aile üyeleri üzerindeki etkilerini değerlendirme yeterliliği kazandırmak.

Ders 1: Ayrılık ve Boşanma Süreci – 8 Saat

Boşanma kararının psikososyal boyutu, kayıp ve değişim süreçleri, eşlerin uyumu ve danışmanlık ihtiyaçları.

Ders 2: Boşanma Sürecinde Çocuk – 6 Saat

Çocukların yaşa göre tepkileri, ebeveyn çatışmasının etkileri, ortak ebeveynlik ve çocuğun korunması.

Ders 3: Tek Ebeveynli Aileler – 4 Saat

Rol değişimleri, ekonomik ve sosyal yükler, ebeveyn-çocuk ilişkileri ve sosyal destek.

Ders 4: Yeniden Evlenme ve Üvey Aileler – 4 Saat

Yeni aile yapısının kurulması, rol belirsizlikleri, üvey ebeveynlik ve kardeş ilişkileri.

Ders 5: Boşanma Sürecinde Hukuki ve Mesleki Sınırlar – 3 Saat

Danışmanlık, hukuki danışmanlık ve yasal arabuluculuk arasındaki sınırlar; gerekli hâllerde hukuk profesyonellerine yönlendirme.

Modül Yeterliliği: Katılımcı ayrılık, boşanma ve yeniden yapılanma sürecindeki ailelerin psikososyal ihtiyaçlarını değerlendirir.

MODÜL 11 – ÖZEL AİLE DURUMLARI VE GÜNCEL AİLE SORUNLARI

Süre: 20 Saat

Modül Amacı: Ailenin işlevselliğini etkileyebilecek özel yaşam koşullarını ve güncel sosyal değişimleri değerlendirme becerisi kazandırmak.

Ders 1: Kronik Hastalık, Engellilik ve Bakım Veren Aile – 5 Saat

Uzun süreli hastalıkların aile rollerine etkisi, bakım yükü, tükenmişlik ve sosyal destek.

Ders 2: Ekonomik ve Sosyal Krizlerin Aileye Etkisi – 4 Saat

İşsizlik, yoksulluk, göç, sosyal çevre değişikliği ve aile içi stres.

Ders 3: Yaşlılık ve Kuşaklar Arası İlişkiler – 4 Saat

Yaşlı aile üyeleri, bakım sorumluluğu, kuşaklar arası çatışma ve destek sistemleri.

Ders 4: Dijital Yaşam ve Aile – 3 Saat

Sosyal medya, dijital iletişim, ekran kullanımı, çevrim içi davranışların çift ve ebeveyn-çocuk ilişkilerine etkileri.

Ders 5: İnfertilite, Evlat Edinme ve Aileye Katılım Süreçleri – 4 Saat

Çocuk sahibi olma güçlüklerinin aile ilişkisine etkileri, evlat edinme süreçlerinin psikososyal boyutu ve destek gereksinimleri.

Modül Yeterliliği: Katılımcı farklı yaşam koşullarının aile sistemi üzerindeki etkilerini değerlendirir ve uygun destek kaynaklarını belirler.

MODÜL 12 – KAYIT, RAPORLAMA, GİZLİLİK VE MESLEKİ KALİTE

Süre: 15 Saat

Modül Amacı: Danışmanlık sürecine ilişkin kayıtları güvenli, nesnel ve mesleki standartlara uygun biçimde hazırlama yeterliliği kazandırmak.

Ders 1: Danışan Dosyası ve Oturum Kaydı – 5 Saat

Başvuru bilgileri, görüşme notları, danışmanlık hedefleri, vaka gelişimi ve süreç kayıtlarının düzenlenmesi.

Ders 2: Kişisel Veri ve Gizlilik – 4 Saat

Danışan bilgilerinin korunması, erişim yetkisi, belge güvenliği, dijital kayıtlar ve gizliliğin sınırları.

Ders 3: Mesleki Raporlama ve Yönlendirme – 3 Saat

Nesnel raporlama, gözlem ile yorumun ayrılması, yönlendirme kayıtları ve meslekler arası bilgi paylaşımının sınırları.

Ders 4: Kalite ve Mesleki Gelişim – 3 Saat

Danışan geri bildirimi, sürecin etkililiğinin değerlendirilmesi, mesleki öz değerlendirme, süpervizyon ve sürekli mesleki gelişim.

Modül Yeterliliği: Katılımcı danışmanlık kayıtlarını doğru, güvenli ve etik ilkelere uygun biçimde oluşturur.

MODÜL 13 – BÜTÜNCÜL VAKA FORMÜLASYONU VE DANIŞMANLIK SÜRECİ

Süre: 20 Saat

Modül Amacı: Katılımcının edinilen bilgi ve becerileri tek bir danışmanlık süreci içinde bütünleştirmesini sağlamak.

Ders 1: Bütüncül Vaka Değerlendirmesi – 5 Saat

Başvuru nedeni, aile yapısı, gelişimsel süreç, ilişki örüntüsü, güçlü yönler, riskler ve sosyal kaynakların birlikte değerlendirilmesi.

Ders 2: Oturum Yapılandırma – 5 Saat

Oturum amacı, gündem oluşturma, aile üyelerinin katılımı, zaman yönetimi ve görüşmenin sonuçlandırılması.

Ders 3: Danışmanlık Planı – 5 Saat

Öncelikli sorunların belirlenmesi, danışmanlık hedefleri, yaklaşım seçimi, değişimin izlenmesi ve gerektiğinde planın güncellenmesi.

Ders 4: Sonlandırma ve İzleme – 5 Saat

Hedeflerin değerlendirilmesi, kazanımların gözden geçirilmesi, sonlandırma kararı, yeniden başvuru ölçütleri ve izleme planı.

Modül Yeterliliği: Katılımcı bir aile vakasını değerlendirerek danışmanlık sürecini başlangıçtan sonlandırmaya kadar yapılandırır.

MODÜL 14 – SÜPERVİZYON VE VAKA DEĞERLENDİRMESİ

Süre: 30 Saat

Modül Amacı: Katılımcının danışmanlık performansını vaka temelli değerlendirmesi, mesleki hatalarını belirlemesi ve danışmanlık becerilerini geliştirmesidir.

Ders 1: Vaka Sunumu ve Formülasyon Değerlendirmesi – 10 Saat

Vaka bilgilerinin düzenlenmesi, sistemik değerlendirme, danışmanlık hedefleri ve seçilen yaklaşımın gerekçelendirilmesi.

Ders 2: Görüşme Sürecinin Değerlendirilmesi – 8 Saat

Danışmanlık ilişkisi, soru teknikleri, aile üyeleriyle dengeli ilişki, oturum yönetimi ve görüşmenin yapılandırılması.

Ders 3: Etik İkilemler ve Mesleki Sınırlar – 6 Saat

Gizlilik, onam, risk, çoklu ilişkiler, yetkinlik sınırı, danışmanın kişisel etkileri ve yönlendirme kararlarının değerlendirilmesi.

Ders 4: Mesleki Performans ve Gelişim – 6 Saat

Güçlü yönlerin ve gelişim alanlarının belirlenmesi, danışmanlık becerilerinin değerlendirilmesi ve mesleki gelişim hedeflerinin oluşturulması.

Modül Yeterliliği: Katılımcı kendi danışmanlık performansını eleştirel biçimde değerlendirir ve süpervizyon geri bildirimlerine göre mesleki uygulamasını geliştirir.

15. UYGULAMALAR VE MESLEKİ PERFORMANS ÇALIŞMALARI

Program sonunda katılımcının aşağıdaki mesleki performansları gösterebilmesi beklenir:

• İlk görüşmeyi yapılandırmak

• Bilgilendirilmiş onam sürecini açıklamak

• Ailenin başvuru nedenini belirlemek

• Aile yaşam döngüsünü analiz etmek

• Aile yapısı ve alt sistemlerini belirlemek

• Genogram hazırlamak

• Eko-harita hazırlamak

• İlişki ve iletişim örüntülerini belirlemek

• Vaka formülasyonu hazırlamak

• Danışmanlık hedefleri oluşturmak

• Uygun danışmanlık yaklaşımını seçmek

• Çift ve aile görüşmesini yapılandırmak

• Ebeveynlik sorunlarını değerlendirmek

• Kriz ve güvenlik risklerini belirlemek

• Mesleki sınırı aşan vakaları ayırt etmek

• Uygun uzman veya kuruma yönlendirmek

• Oturum kaydı hazırlamak

• Süreç raporu oluşturmak

• Danışmanlık sonucunu değerlendirmek

• Danışmanlık sürecini uygun biçimde sonlandırmak

• Süpervizyonda vakayı gerekçeleriyle sunmak

16. İSG, KALİTE VE GÜVENLİ ÇALIŞMA GEREKLİLİKLERİ

Katılımcı;

• Danışanın fiziksel ve psikolojik güvenliğini önceler.

• Aile içi şiddet veya yüksek risk bulunan durumları sıradan çift çatışması olarak değerlendirmez.

• Çocuk ihmali ve istismarı belirtilerini dikkate alır.

• Kendine zarar veya başkasına zarar riski bulunan vakalarda uygun uzman ve kurum yönlendirmesi yapar.

• Yetkinlik alanı dışındaki psikiyatrik, tıbbi ve hukuki sorunlarda uzman rolünü üstlenmez.

• Klinik tanı koymaz.

• Yasal yetkisi bulunmayan psikolojik testleri uygulamaz veya sonuçlarını tanı amacıyla kullanmaz.

• Danışan bilgilerinin gizliliğini korur.

• Danışan dosyalarına yetkisiz erişimi engeller.

• Görüşme kayıtlarını açık izin ve mevzuat sınırları dışında oluşturmaz veya paylaşmaz.

• Mesleki tükenmişlik ve ikincil travma risklerine karşı öz bakım ve süpervizyon kaynaklarından yararlanır.

• Hizmet kalitesini düzenli olarak değerlendirir.

• Etik ikilem ve mesleki sınır sorunlarında süpervizyon veya uygun uzman görüşüne başvurur.

17. GENEL BAŞARI KRİTERLERİ

Katılımcının başarılı sayılabilmesi için;

• Aileyi sistemik biçimde değerlendirmesi,

• Aile yaşam döngüsünü doğru analiz etmesi,

• Temel danışmanlık becerilerini kullanması,

• İlk görüşmeyi yapılandırması,

• Vaka formülasyonu hazırlaması,

• Uygun danışmanlık hedefleri oluşturması,

• Aile danışmanlığı yaklaşımlarını vaka ile ilişkilendirmesi,

• Çift ve ebeveynlik sorunlarını analiz etmesi,

• Riskli durumları ayırt etmesi,

• Gerekli yönlendirmeyi yapması,

• Etik ve gizlilik kurallarını uygulaması,

• Mesleki sınırlarını koruması,

• Danışmanlık sürecini kayıt altına alması,

• Süpervizyon değerlendirmesinde mesleki yeterlilik göstermesi

beklenir.

Kritik mesleki hatalar: yüksek riskli bir durumu görmezden gelmek, danışan güvenliğini tehlikeye atmak, gizliliği yetkisiz biçimde ihlal etmek, yetkinlik sınırı dışında tanı veya tedavi iddiasında bulunmak ve gerekli uzman yönlendirmesini yapmamak olarak değerlendirilir.